Spine / Kundalini / Chakras

Verse	Sanskrit	Meditation
28a	आमूलात् किरणाभासां सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरात्मिकाम् ।	Meditating on the ray of light rising from the base, subtler than the subtle.
29a	उद्गच्छन्तीं तडित्रूपाम् प्रतिचक्रं क्रमात् क्रमम् ।	Flashing like lightning as it moves in succession through each chakra.
30a	क्रमद्वादशकं सम्यग् द्वादशाक्षरभेदितम् ॥	Successive piercing of the twelve centers through their associated letters.
35a	मध्यनाडी मध्यसंस्था बिससूत्राभरूपया ॥	Meditating on the central pathway situated in the middle, resembling a fine fiber from a lotus stem.
51	यथा तथा यत्र तत्र द्वादशान्ते मनः क्षिपेत् । प्रतिक्षणं क्षीणवृत्तेर्वैलक्षण्यं दिनैर्भवेत् ॥	In whatever way or whenever possible, focus the mind on the twelfth center (Dvadashanta); with the subsiding of mental fluctuations every moment, a distinct transformation occurs in a few days.

The 12 Centers of the Vijnana Bhairava (Trika Mapping)

No.	Center Name	Devanagari	Transliteration	Location	Vowel (Sanskrit)
1	Mūlādhāra	मूलाधार	Mūlādhāra	Pelvic floor	अ (a)
2	Svādhiṣṭhāna	स्वाधिष्ठान	Svādhiṣṭhāna	Mons pubis	आ (ā)
3	Kanda	कन्द	Kanda	2” below navel	इ (i)
4	Maṇipūra	मणिपूर	Maṇipūra	Navel	ई (ई)
5	Anāhata	अनाहत	Anāhata	Heart	उ (u)
6	Viśuddha	विशुद्ध	Viśuddha	Throat	ऊ (ū)
7	Tālu	तालु	Tālu	Palate	ए (e)
8	Ājñā	आज्ञा	Ājñā	Third eye	ऐ (ai)
9	Lalāṭa	ललाट	Lalāṭa	Forehead	ओ (o)
10	Sahasrāra	सहस्रार	Sahasrāra	Crown	औ (au)
11	Śakti	शक्ति	Śakti	4” above crown	अं (aṃ)
12	Vyāpinī	व्यापिनी	Vyāpinī	8” above crown	अः (aḥ)

Senses

Verse	Sanskrit	Meditation
32a	शिखिपक्षैश् चित्ररूपैर् मण्डलैः शून्यपञ्चकम् ॥	Meditating on the five voids (the senses or five spaces) as being like the colorful, circular patterns on a peacock’s feathers.
136a	इन्द्रियद्वारकं सर्वं सुखदुःखादिसङ्गमम् ॥	Recognizing all sensory gates as the meeting point of pleasure, pain, and other dualities, and remaining centered.

Fire

Verse	Sanskrit	Meditation
37	धामान्तःक्षोभसम्भूतसूक्ष्माग्नितिलकाकृतिम् । बिन्दुं शिखान्ते हृदये लयान्ते ध्यायतो लयः ॥	Meditating on the subtle fire in the form of a tilak produced by the inner friction of light, in the heart or at the end of the topknot; absorption leads to the ultimate Laya.
52	कालग्रिना कालपदादुत्थितेन स्वकं पुरम् । प्लुष्टं विचिन्तयेदन्ते शान्ताभासस्तदा भवेत् ॥	Imagine one’s own city (body) being burned by the fire of Time (Kalagni) rising from the toes; upon being consumed, one becomes tranquility itself.
53a	एवमेव जगत्सर्वं दग्धं ध्यात्वा विकल्पतः ॥	Similarly, by imagining the entire world as being consumed by that fire, one’s mental constructs are dissolved.

Sight

Verse	Sanskrit	Meditation
117	यत्र यत्राक्षमार्गेण चैतन्यं व्यज्यते विभोः । तस्य तन्मात्रधर्मित्वाच् चिल्लयाद् भरितात्मता ॥	Wherever Consciousness is revealed through the pathway of the eyes, merging in that Consciousness due to its essential nature leads to fullness.
120	क्वचिद् वस्तुनि विन्यस्य शनैर् दृष्टिं निवर्तयेत् । तज् ज्ञानं चित्तसहितं देवि शून्यालायो भवेत् ॥	Casting the gaze on some object and slowly withdrawing it with that knowledge, the mind becomes established in the inner void.
122	वस्त्वन्तरे वेद्यमाने सर्ववस्तुषु शून्यता । ताम् एव मनसा ध्यात्वा विदितोऽपि प्रशाम्यति ॥	When perceiving a particular object, establishing vacuity regarding all other objects; by contemplating on that vacuity, the mind rest in tranquility.
88	एवम् एव निमील्यादौ नेत्रे कृष्णाभमग्रतः । प्रसार्य भैरवं रूपम् भावयंस् तन्मयो भवेत् ॥	Closing the eyes and contemplating the profound darkness spreading in front as the form of Bhairava; one becomes one with that.

Sound

Verse	Sanskrit	Meditation
38	अनाहते पात्रकर्णेऽभग्नशब्दे सरिद्द्रुते । शब्दब्रह्मणि निष्णातः परम् ब्रह्माधिगच्छति ॥	Mastery of the unstruck sound in Anahata, which is uninterrupted like a rushing river; one proficient in Sabda-Brahman attains the supreme Brahman.
39	प्रणवादिसमुच्चारात्प्लुतान्ते शून्यभावानात् । शून्यया परया शक्त्या शून्यताम् एति भैरवि ॥	By reciting Om perfectly and concentrating on the void at the end of the vibration, the transcendental shakti is revealed.
40	यस्य कस्यापि वर्णस्य पूर्वान्ताव् अनुभावयेत् । शून्यया शून्यभूतो ऽसौ शून्याकारः पुमान् भवेत् ॥	Contemplating the void before the beginning and after the end of any syllable; through that meditation, one becomes the void-like form of Space.
41	तन्त्र्यादिवाद्यशब्देषु दीर्घेषु क्रमसंस्थितेः । अनन्यचेताः प्रत्यन्ते परव्योमवपुर् भवेत् ॥	One-pointed awareness on the prolonged inner sounds of instruments like a lute; in the end, the body becomes the supreme Space (Paravyoma).

Space

Verse	Sanskrit	Meditation
43	निजदेहे सर्वदिक्कं युगपद् भावयेद् वियत् । निर्विकल्पमनास् तस्य वियत्सर्वम् प्रवर्तते ॥	Meditating on the internal space of one’s own body in all directions at once; the mind becomes dissolved in the vacuous space of consciousness.
45	पृष्ठशून्यं मूलशून्यं हृच्छून्यम् भावयेत्स्थिरम् । युगपन् निर्विकल्पत्वान् निर्विकल्पोदयस् ततः ॥	Steadfastly meditating on the void of the back, the void of the base, and the void of the heart simultaneously to reach the state of Nirvikalpa.
46	तनूदेशे शून्यतैव क्षणमात्रं विभावयेत् । निर्विकल्पं निर्विकल्पो निर्विकल्पस्वरूपभाक् ॥	If one contemplates the body as a void even for a moment, one becomes thoughtless and is established in that form of void.
84a	आकाशं विमलम् पश्यन् कृत्वा दृष्टिं निरन्तराम् ।	Fixing the gaze continuously on the clear sky (without blinking) with steady awareness.
85	लीनं मूर्ध्नि वियत्सर्वम् भैरवत्वेन भावयेत् । तत्सर्वम् भैरवाकारतेजस्तत्त्वं समाविशेत् ॥	Contemplating on the sky as the form of Bhairava absorbed in the forehead/crown; entering the essence of light.
128	नित्ये निराश्रये शून्ये व्यापके कलनोज्झिते । बाह्याकाशे मनः कृत्वा निराकाशं समाविशेत् ॥	Fixing the mind in the outer space (eternal, void, omnipresent); entering the formless, unmanifest dimension.

Body

Verse	Sanskrit	Meditation
63a	सर्वं देहं चिन्मयं हि जगद् वा परिभावयेत् ।	Contemplating the entire body or the universe as being composed of consciousness.
65a	सर्वं जगत्स्वदेहं वा स्वानन्दभरितं स्मरेत् ।	Contemplating the entire universe or one’s own body as being filled with the bliss of the self.
93	किञ्चिद् अङ्गं विभिद्यादौ तीक्ष्णसूच्यादिना ततः । तत्रैव चेतनां युक्त्वा भैरवे निर्मला गतिः ॥	Piercing any limb with a sharp needle and projecting the consciousness there leads to the pure state of Bhairava.
104a	विहाय निजदेहस्थं सर्वत्रास्मीति भावयन् ।	Abandoning consideration for one’s own body, one should contemplate that ‘I am everywhere’.
107a	देहमेव जगत्सर्वं चैतन्यं वा विभावयेत् ।	Contemplating the entire body or the whole world as consciousness.
47	सर्वं देहगतं द्रव्यं वियद्व्याप्तं मृगेक्षणे । विभावयेत्ततस् तस्य भावना सा स्थिरा भवेत् ॥	O gazelle-eyed one, concentrate upon all the constituents of the body pervaded by space, so that the thought becomes steady.
48	देहान्तरे त्वग्विभागम् भित्तिभूतं विचिन्तयेत् । न किञ्चिद् अन्तरे तस्य ध्यायन्न् अध्येयभाग् भवेत् ॥	Imagine the skin of the body as a mere wall with nothing inside it; by meditating thus, one becomes like the meditation-less void.
78a	मृद्वासने स्फिजैकेन हस्तपादौ निराश्रयम् ।	Seated on a soft seat on one buttock, with hands and legs relaxed/unsupported.
82a	आसने शयने स्थित्वा निराधारं विभावयन् ।	Sitting or lying down, contemplating the body as supportless (suspended in space).

Mind

Verse	Sanskrit	Meditation
129	यत्र यत्र मनो याति तत्तत्तेनैव तत्क्षणम् । परित्यज्यानवस्थित्या निस्तरङ्गस् ततो भवेत् ॥	Wherever the mind dwells, casting that aside that very moment, the mind becomes supportless and free from disturbance.
127	यद् अवेद्यं यद् अग्राह्यं यच् चून्यं यद् अभावगम् । तत्सर्वम् भैरवम् भाव्यं तदन्ते बोधसम्भवः ॥	By contemplating on bhairava as all that which is void and cannot be known or grasped, realization takes place at the end.
75	अनागतायां निद्रायाम् प्रणष्टे बाह्यगोचरे । सावस्था मनसा गम्या परा देवी प्रकाशते ॥	Entering the state preceding sleep, where the awareness of the outer world has faded; the mind is absorbed in the threshold state.
98	इच्चायामथवा ज्ञाने जाते चित्तं निवेशयेत् । आत्मबुद्ध्यानन्यचेतास् ततस् तत्त्वार्थदर्शनम् ॥	When desire or knowledge arises, fix the mind there as the very self; through one-pointedness, realize the essence of the tattwas.
99a	निर्निमित्तम् भवेज् ज्ञानं निराधारम् भ्रमात्मकम् ।	Contemplating how (relative) knowledge is without cause, baseless, and deceptive.
115a	कूपादिके महागर्ते स्थित्वोपरि निरीक्षणात् ।	Looking steadily downward into a deep hole or well; the mind becomes free of vikalpas.
118b	कुतूहलेक्षुधाद्यन्ते ब्रह्मसत्तामयी दशा ॥	During curiosity, or at the onset or appeasement of hunger, recognize that state as the absolute existence.
92	व्योमाकारं स्वमात्मानं ध्यायेद् दिग्भिर् अनावृतम् । निराश्रया चितिः शक्तिः स्वरूपं दर्शयेत्तदा ॥	Meditating on one’s self as unlimited space in all directions; consciousness-shakti is revealed as the self.
94	चित्ताद्यन्तःकृतिर् नास्ति ममान्तर् भावयेद् इति । विकल्पानामभावेन विकल्पैर् उज्झितो भवेत् ॥	Contemplating the non-existence of the inner mind (antahkarana); freedom from vikalpas through their absence.
108a	निराधारं मनः कृत्वा विकल्पान् न विकल्पयेत् ।	Freeing the mind of all supports, one should refrain from all vikalpas (thought/counter-thoughts).
138	मानसं चेतना शक्तिर् आत्मा चेति चतुष्टयम् । यदा प्रिये परिक्षीणं तदा तद् भैरवं वपुः ॥	When the mind, awareness, energy, and individual self dissolve, then the state of Bhairava manifests.
102	इन्द्रजालमयं विश्वं व्यस्तं वा चित्रकर्मवत् । भ्रमद् वा ध्यायतः सर्वम् पश्यतश्च सुखोद्गमः ॥	Meditating on the manifest world as illusive (like a magic show or painting) and transient; happiness arises.
133a	अतत्त्वम् इन्द्रजालाभम् इदं सर्वमवस्थितम् ।	This world is like magic, devoid of any essence; firm conviction in this brings peace.
137a	ज्ञानप्रकाशकं सर्वं सर्वेणात्मा प्रकाशकः ।	Knowledge reveals all and the self of all is the revealer; contemplate the knower and the known as one.
34a	कपालान्तर् मनो न्यस्य तिष्ठन् मीलितलोचनः ॥	Placing the mind within the skull (internal space) with closed eyes.

Happiness

Verse	Sanskrit	Meditation
71	आनन्दे महति प्राप्ते दृष्टे वा बान्धवे चिरात् । आनन्दम् उद्गतं ध्यात्वा तल्लयस् तन्मना भवेत् ॥	When great joy is obtained (such as meeting relatives), meditate on that joy until the mind becomes absorbed and bliss arises.
72	जग्धिपानकृतोल्लासरसानन्दविजृम्भणात् । भावयेद् भरितावस्थां महानन्दस् ततो भवेत् ॥	Concentrate on the joy of taste from eating/drinking; from such contemplation of enjoyment arises the state of fullness and supreme bliss.
74	यत्र यत्र मनस् तुष्टिर् मनस् तत्रैव धारयेत् । तत्र तत्र परानन्दस्वारूपं सम्प्रवर्तते ॥	Whenever there is satisfaction of mind and the mind is held there alone, the nature of supreme bliss manifests.
68	वह्नेर् विषस्य मध्ये तु चित्तं सुखमयं क्षिपेत् । केवलं वायुपूर्णं वा स्मरानन्देन युज्यते ॥	Throw the blissful mind into the ‘fire’ (central path) or the ‘air’ (Anahata); one is thus united with the remembrance of bliss.
103a	न चित्तं निक्षिपेद् दुःखे न सुखे वा परिक्षिपेत् ।	The mind should not dwell on pain or pleasure, but on the essence that remains in the middle.
126b	रागद्वेषविनिर्मुक्तौ मध्ये ब्रह्म प्रसर्पति ॥	Being free from attraction and aversion, in the middle (between opposites) the Supreme manifests.