SN 12.23 - Upanisa Sutta

The Simile of Rain

Pali

“सेय्यथापि, भिक्खवे, उपरिपब्बते थुल्लफुसितके देवे वस्सन्ते तं उदकं यथानिन्नं पवत्तमानं पब्बतकन्दरपदरसाखा परिपूरेति। पब्बतकन्दरपदरसाखापरिपूरा कुसोब्भे परिपूरेन्ति। कुसोब्भा परिपूरा महासोब्भे परिपूरेन्ति। महासोब्भा परिपूरा कुन्नदियो परिपूरेन्ति। कुन्नदियो परिपूरा महानदियो परिपूरेन्ति। महानदियो परिपूरा महासमुद्दं परिपूरेन्ति।”

Sanskrit

“तद्यथापि, भिक्षवः, उपरिपर्वते स्थूलपृषतके देवे वर्षति, तदुदकं यथानिम्नं प्रवर्तमानं पर्वतकन्दरप्रदरशाखाः परिपूरयति। पर्वतकन्दरप्रदरशाखाः परिपूर्णाः कुश्वभ्राणि परिपूरयन्ति। कुश्वभ्राणि परिपूर्णानि महाश्वभ्राणि परिपूरयन्ति। महाश्वभ्राणि परिपूर्णानि कुनद्यः परिपूरयन्ति। कुनद्यः परिपूर्णा महानद्यः परिपूरयन्ति। महानद्यः परिपूर्णा महासमुद्रं परिपूरयन्ति।”

English Translation

“Monks, just as when the rain falls on the mountain top in heavy drops, the water segments according to the slopes, filling the mountain clefts, rifts and gullies. When the clefts, rifts and gullies are full, they fill the small pools. When the small pools are full, they fill the large pools. When the large pools are full, they fill the small rivers. When the small rivers are full, they fill the large rivers. When the large rivers are full, they fill the great ocean.”

---

The Chain of Causation (Mundane Path)

Pali

“एवमेव खो, भिक्खवे, अविज्जूपनिसा सङ्खारा, सङ्खारूपनिसं विञ्ञाणं, विञ्ञाणूपनिसं नामरूपं, नामरूपूपनिसं सळायतनं, सळायतनूपनिसो फस्सो, फस्सूपनिसा वेदना, वेदनूपनिसा तण्हा, तण्हूपनिसं उपादानं, उपादानूपनिसो भवो, भवूपनिसा जाति, जातूपनिसं दुक्खं।”

Sanskrit

“एवमेव खलु, भिक्षवः, अविद्या-उपनिषदः संस्काराः, संस्कार-उपनिषद् विज्ञानम्, विज्ञान-उपनिषद् नामरूपम्, नामरूप-उपनिषद् षडायतनम्, षडायतन-उपनिषत् स्पर्शः, स्पर्श-उपनिषद् वेदना, वेदन-उपनिषद् तृष्णा, तृष्ण-उपनिषद् उपादानम्, उपादान-उपनिषद् भवः, भव-उपनिषद् जातिः, जात्य-उपनिषद् दुःखम्।”

---

The Chain of Transcendence (Supramundane Path)

Pali

“दुक्खूपनिसा सद्धा, सद्धूपनिसं पामोज्जं, पामोज्जूपनिसा पीति, पीतूपनिसा पस्सद्धि, पस्सद्धूपनिसं सुखं, सुखूपनिसो समाधि, समाधूपनिसं यथाभूतञाणदस्सनं, यथाभूतञाणदस्सनूपनिसा निब्बिदा, निब्बिदूपनिसो विरागो, विरागूपनिसा विमुत्ति, विमुत्तूपनिसं खये ञाणन्”ति।

Sanskrit

“दुःख-उपनिषद् श्रद्धा, श्रद्ध-उपनिषद् प्रामोद्यम्, प्रामोद्य-उपनिषद् प्रीतिः, प्रीत्य-उपनिषद् प्रश्रब्धिः, प्रश्रब्ध्य-उपनिषद् सुखम्, सुख-उपनिषत् समाधिः, समाध्य-उपनिषद् यथाभूतज्ञानदर्शनम्, यथाभूतज्ञानदर्शन-उपनिषद् निर्विदा, निर्विद्-उपनिषद् विरागः, विराग-उपनिषद् विमुक्तिः, विमुक्त्य-उपनिषद् क्षयज्ञानमिति।”

---

Summary Table: Structural Conditions (proximate causes)

#	Condition (English)	Pali (IAST)	Sanskrit (Devanāgarī)	Sanskrit (IAST)	Supporting Condition For…
1	Ignorance	Avijjā	अविद्या	Avidyā	Saṅkhāra
2	Volitional Formations	Saṅkhāra	संस्कार	Saṃskāra	Viññāṇa
3	Consciousness	Viññāṇa	विज्ञान	Vijñāna	Nāmarūpa
4	Name-and-form	Nāmarūpa	नामरूप	Nāmarūpa	Saḷāyatana
5	Six Sense Bases	Saḷāyatana	षडायतन	Ṣaḍāyatana	Phassa
6	Contact	Phassa	स्पर्श	Sparśa	Vedanā
7	Feeling	Vedanā	वेदना	Vedanā	Taṇhā
8	Craving	Taṇhā	तृष्णा	Tṛṣṇā	Upādāna
9	Clinging	Upādāna	उपादान	Upādāna	Bhava
10	Existence	Bhava	भव	Bhava	Jāti
11	Birth	Jāti	जाति	Jāti	Dukkha
12	Suffering	Dukkha	दुःख	Duḥkha	Saddhā
13	Faith	Saddhā	श्रद्धा	Śraddhā	Pāmojja
14	Joy	Pāmojja	प्रामोद्य	Prāmodya	Pīti
15	Rapture	Pīti	प्रीति	Prīti	Passaddhi
16	Tranquillity	Passaddhi	प्रश्रब्धि	Praśrabdhi	Sukha
17	Happiness	Sukha	सुख	Sukha	Samādhi
18	Concentration	Samādhi	समाधि	Samādhi	Yathābhūtañāṇadassana
19	Knowledge & Vision	Yathābhūtañāṇadassana	यथाभूतज्ञानदर्शन	Yathābhūtajñānadarśana	Nibbidā
20	Disenchantment	Nibbidā	निर्विदा	Nirvidā	Virāga
21	Dispassion	Virāga	विराग	Virāga	Vimutti
22	Liberation	Vimutti	विमुक्ति	Vimukti	Khaye ñāṇa
23	Knowledge of Destruction	Khaye ñāṇa	क्षयज्ञान	Kṣayajñāna	—