Muni's PlayMN 39 - Maha-Assapura Sutta (The Greater Discourse at Assapura)
In this sutta, the Buddha explains what truly makes someone a “recluse” or “brahmin,” highlighting a progressive training that starts with moral dread and conscientiousness, leading to outward purity, sense restraint, and eventually the highest realizations.
I. Introduction: The Name ‘Recluse’
Pali
महाअस्सपुरसुत्तं भगवा एतदवोच: “समणा समणाति वो, भिक्खवे, जनो सञ्ञानाति।तुम्हे च पन ‘के तुम्हे’ति पुट्ठा समाना ‘समणाम्हा’ति पटिजानाथ; तेसं वो, भिक्खवे, एवंसमञ्ञानं सतं एवंपटिञ्ञानं सतं ‘ये धम्मा समणकरणा च ब्राह्मणकरणा च ते धम्मे समादाय वत्तिस्साम, एवं नो अयं अम्हाकं समञ्ञा च सच्चा भविस्सति पटिञ्ञा च भूता।
Sanskrit (Chaya)
महाअश्वपुरसूत्रम् भगवान् एतदवोचत्: “श्रमणाः श्रमणा इति वः, भिक्षवः, जनः संजानाति। यूयं च पुन: ‘के यूयम्’ इति पृष्टाः सन्तः ‘श्रमणाः स्मः’ इति प्रतिजानीध्वे; तेषां वः, भिक्षवः, एवंश्रमण्यानां सतां एवंप्रतिज्ञानां सतां ‘ये धर्माः श्रमणकरणश्च ब्राह्मणकरणश्च तान् धर्मान् समादाय वर्तिष्यामहे, एवं नः इयं अस्माकं श्रमण्या च सत्या भविष्यति प्रतिज्ञा च भूता।”
English Translation
The Greater Discourse at Assapura. The Blessed One said this: “‘Recluses, recluses,’ bhikkhus, is how people perceive you. And when you are asked, ‘What are you?’ you claim to be recluses. Since you have such a name and make such a claim, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will undertake and practice those states that make one a recluse, that make one a brahmin, so that our name will be true and our claim real.‘”
II. Conscientiousness and Fear of Wrongdoing
Pali
‘हिरोत्तप्पेन समन्नागता भविस्सामा’ति एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं।
Sanskrit (Chaya)
‘ह्री-अपत्रप्येन समन्वागताः भविष्यामः’ इति एवंहि वः, भिक्षवः, शिक्षितव्यम्।
English Translation
“‘We will be possessed of conscientiousness and fear of wrongdoing.’ Thus, bhikkhus, should you train yourselves.”
III. Pure Conduct of Body, Speech, and Mind
Pali
‘परिसुद्धो नो कायसमाचारो भविस्सति उत्तानो विवटो न च छिद्दवा संवुतो च। ताय च पन परिसुद्धकायसमाचारताय नेवत्तानुक्कंसेस्साम न परं वम्भेस्सामा’ति एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं। ‘परिसुद्धो नो वचीसमाचारो भविस्सति उत्तानो विवटो न च छिद्दवा संवुतो च। ताय च पन परिसुद्धवचीसमाचारताय नेवत्तानुक्कंसेस्साम न परं वम्भेस्सामा’ति एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं। ‘परिसुद्धो नो मनोसमाचारो भविस्सति उत्तानो विवटो न च छिद्दवा संवुतो च। ताय च पन परिसुद्धमनोसमाचारताय नेवत्तानुक्कंसेस्साम न परं वम्भेस्सामा’ति एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं।
Sanskrit (Chaya)
‘परिशुद्धो नः कायसमाचारो भविष्यति उत्तानो विवृतो न च छिद्रवान् संवृतश्च। तया च पुनः परिशुद्धकायसमाचारतया नैवात्मानमुत्कर्षयिष्यामः न परं विगर्हयिष्यामः’ इति एवंहि वः, भिक्षवः, शिक्षितव्यम्। ‘परिशुद्धो नः वाक्समाचारो भविष्यति उत्तानो विवृतो न च छिद्रवान् संवृतश्च। तया च पुनः परिशुद्धवाक्समाचारतया नैवात्मानमुत्कर्षयिष्यामः न परं विगर्हयिष्यामः’ इति एवंहि वः, भिक्षवः, शिक्षितव्यम्। ‘परिशुद्धो नः मनःसमाचारो भविष्यति उत्तानो विवृतो न च छिद्रवान् संवृतश्च। तया च पुनः परिशुद्धमनःसमाचारतया नैवात्मानमुत्कर्षयिष्यामः न परं विगर्हयिष्यामः’ इति एवंहि वः, भिक्षवः, शिक्षितव्यम्।
English Translation
“‘Our bodily conduct will be pure, open, and undisguised, not faulty but restrained. And we will not, because of that pure bodily conduct, exalt ourselves or disparage others.’ Thus, bhikkhus, should you train yourselves. ‘Our verbal conduct will be pure, open, and undisguised, not faulty but restrained. And we will not, because of that pure verbal conduct, exalt ourselves or disparage others.’ Thus, bhikkhus, should you train yourselves. ‘Our mental conduct will be pure, open, and undisguised, not faulty but restrained. And we will not, because of that pure mental conduct, exalt ourselves or disparage others.’ Thus, bhikkhus, should you train yourselves.”
IV. Pure Livelihood
Pali
‘परिसुद्धो नो आजीवो भविस्सति उत्तानो विवटो न च छिद्दवा संवुतो च। ताय च पन परिसुद्धाजीवताय नेवत्तानुक्कंसेस्साम न परं वम्भेस्सामा’ति एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं।
Sanskrit (Chaya)
‘परिशुद्धो नः आजीवो भविष्यति उत्तानो विवृतो न च छिद्रवान् संवृतश्च। तया च पुनः परिशुद्धाजीवताय नैवात्मानमुत्कर्षयिष्यामः न परं विगर्हयिष्यामः’ इति एवंहि वः, भिक्षवः, शिक्षितव्यम्।
English Translation
“‘Our livelihood will be pure, open, and undisguised, not faulty but restrained. And we will not, because of that pure livelihood, exalt ourselves or disparage others.’ Thus, bhikkhus, should you train yourselves.”
V. Guarding the Sense Doors
Pali
‘इन्द्रियेसु गुत्तद्वारा भविस्साम; चक्खुना रूपं दिस्वा न निमित्तग्गाही नानुब्यञ्जनग्गाही।यत्वाधिकरणमेनं चक्खुन्द्रियं असंवुतं विहरन्तं अभिज्झादोमनस्सा पापका अकुसला धम्मा अन्वास्सवेय्युं, तस्स संवराय पटिपज्जिस्साम, रक्खिस्साम चक्खुन्द्रियं, चक्खुन्द्रिये संवरं आपज्जिस्साम। सोतेन सद्दं सुत्वा …पे…घानेन गन्धं घायित्वा …पे…जिव्हाय रसं सायित्वा …पे…कायेन फोट्ठब्बं फुसित्वा …पे…मनसा धम्मं विञ्ञाय न निमित्तग्गाही नानुब्यञ्जनग्गाही।यत्वाधिकरणमेनं मनिन्द्रियं असंवुतं विहरन्तं अभिज्झादोमनस्सा पापका अकुसला धम्मा अन्वास्सवेय्युं, तस्स संवराय पटिपज्जिस्साम, रक्खिस्साम मनिन्द्रियं, मनिन्द्रिये संवरं आपज्जिस्सामा’ति एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं।
Sanskrit (Chaya)
‘इन्द्रियेषु गुप्तद्वाराः भविष्यामः; चक्षुषा रूपं दृष्ट्वा न निमित्तग्राही नानुव्यञ्जनग्राही। यदधिकरणमेनं चक्षुरिन्द्रियं असंंवृतं विहरन्तं अभिध्यादौर्मनस्याः पापका अकुशला धर्मा अन्वास्रवेयुः, तस्य संवराय प्रतिपत्स्यामहे, रक्षिष्यामः चक्षुरिन्द्रियं, चक्षुरिन्द्रिये संवरं आपत्स्यामहे। श्रोत्रेण शब्दं श्रुत्वा …पे… घ्राणेन गन्धं घ्रात्वा …पे… जिह्वया रसं स्वादयित्वा …पे… कायेन स्प्रष्टव्यं स्पृष्ट्वा …पे… मनसा धर्मं विज्ञाय न निमित्तग्राही नानुव्यञ्जनग्राही। यदधिकरणमेनं मनीन्द्रियं असंंवृतं विहरन्तं अभिध्यादौर्मनस्याः पापका अकुशला धर्मा अन्वास्रवेयुः, तस्य संवराय प्रतिपत्स्यामहे, रक्षिष्यामः मनीन्द्रियं, मनीन्द्रिये संवरं आपत्स्यामह’ इति एवंहि वः, भिक्षवः, शिक्षितव्यम्।
English Translation
“‘We will be those who guard the doors of our sense faculties. On seeing a form with the eye, we will not grasp at its signs and features. Since, if we left the eye faculty unguarded, evil unwholesome states of covetousness and grief might invade us, we will practice for its restraint, we will guard the eye faculty, we will undertake the restraint of the eye faculty. On hearing a sound with the ear… on smelling an odor with the nose… on tasting a flavor with the tongue… on touching a tangible with the body… on cognizing a mind-object with the mind, we will not grasp at its signs and features. Since, if we left the mind faculty unguarded, evil unwholesome states of covetousness and grief might invade us, we will practice for its restraint, we will guard the mind faculty, we will undertake the restraint of the mind faculty.’ Thus, bhikkhus, should you train yourselves.”
VI. Moderation in Eating
Pali
‘भोजने मत्तञ्ञुनो भविस्साम, पटिसङ्खा योनिसो आहारं आहरिस्साम, नेव दवाय न मदाय न मण्डनाय न विभूसनाय यावदेव इमस्स कायस्स ठितिया यापनाय, विहिंसूपरतिया, ब्रह्मचरियानुग्गहाय, इति पुराणञ्च वेदनं पटिहङ्खाम नवञ्च वेदनं न उप्पादेस्साम, यात्रा च नो भविस्सति, अनवज्जता च, फासु विहारो चा’ति एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं।
Sanskrit (Chaya)
‘भोजने मात्रज्ञाः भविष्यामः, प्रतिसंख्याय योनिशः आहारं आहरिष्यामः, नैव दवाय न मदाय न मण्डनाय न विभूषणाय यावदेव अस्य कायस्य स्थितये यापनाय, विहिंसोपरतये, ब्रह्मचर्यानुग्रहाय, इति पुराणीं च वेदनां प्रतिहन्याम नवां च वेदनां न उत्पादयामः, यात्रा च नः भविष्यति, अनवद्यता च, फासुविहारश्च’ इति एवंहि वः, भिक्षवः, शिक्षितव्यम्।
English Translation
“‘We will be moderate in eating. Reflecting wisely, we will take food neither for amusement nor for intoxication nor for the sake of physical beauty and attractiveness, but only for the endurance and continuance of this body, for ending discomfort, and for assisting the holy life, considering: ‘Thus I shall terminate old feelings without arousing new feelings, and I shall be healthy and blameless and shall live in comfort.’ Thus, bhikkhus, should you train yourselves.”
VII. Devotion to Wakefulness
Pali
‘जागरियं अनुयुत्ता भविस्साम, दिवसं चङ्कमेन निसज्जाय आवरणीयेहि धम्मेहि चित्तं परिसोधेस्साम।रत्तिया पठमं यामं चङ्कमेन निसज्जाय आवरणीयेहि धम्मेहि चित्तं परिसोधेस्साम।रत्तिया मज्झिमं यामं दक्खिणेन पस्सेन सीहसेय्यं कप्पेस्साम पादे पादं अच्चाधाय, सतो सम्पजानो उट्ठानसञ्ञं मनसि करित्वा।रत्तिया पच्छिमं यामं पच्चुट्ठाय चङ्कमेन निसज्जाय आवरणीयेहि धम्मेहि चित्तं परिसोधेस्सामा’ति, एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं।
Sanskrit (Chaya)
‘जागरिकानुयुक्ताः भविष्यामः, दिवसम् चङ्क्रमणेन निषद्यया आवरणीयैः धर्मैः चित्तं परिशोधयिष्यामः। रात्र्याः प्रथमं यामं चङ्क्रमणेन निषद्यया आवरणीयैः धर्मैः चित्तं परिशोधयिष्यामः। रात्र्याः मध्यमं यामं दक्षिणेन पाश्र्वेन सिंहशय्यां कल्पयिष्यामः पादे पादं अत्यधाय, स्मृतः सम्प्रजानः उत्थानसंज्ञां मनसि कृत्व। रात्र्याः पश्चिमं यामं प्रत्युत्थाय चङ्क्रमणेन निषद्यया आवरणीयैः धर्मैः चित्तं परिशोधयिष्याम:’ इति, एवंहि वः, भिक्षवः, शिक्षितव्यम्।
English Translation
“‘We will be devoted to wakefulness. During the day, while walking back and forth and sitting, we will purify our minds of obstructive states. In the first watch of the night, while walking back and forth and sitting, we will purify our minds of obstructive states. In the middle watch of the night, we will lie down on the right side in the lion’s posture with one foot overlapping the other, mindful and clearly aware, after noting in our minds the time for rising. After rising, in the last watch of the night, while walking back and forth and sitting, we will purify our minds of obstructive states.’ Thus, bhikkhus, should you train yourselves.”
VIII. Mindfulness and Clear Comprehension
Pali
‘सतिसम्पजञ्ञेन समन्नागता भविस्साम, अभिक्कन्ते पटिक्कन्ते सम्पजानकारी, आलोकिते विलोकिते सम्पजानकारी, समिञ्जिते पसारिते सम्पजानकारी, सङ्घाटिपत्तचीवरधारणे सम्पजानकारी, असिते पीते खायिते सायिते सम्पजानकारी, उच्चारपस्सावकम्मे सम्पजानकारी, गते ठिते निसिन्ने सुत्ते जागरिते भासिते तुण्हीभावे सम्पजानकारी’ति, एवञ्हि वो, भिक्खवे, सिक्खितब्बं।
Sanskrit (Chaya)
‘स्मृतिसम्प्रजन्येण समन्वागताः भविष्यामः, अभिक्रान्ते प्रतिक्रान्ते सम्प्रजानकारी, आलोकिते विलोकिते सम्प्रजानकारी, समिञ्जिते प्रसारिते सम्प्रजानकारी, सङ्घाटी-पात्र-चीवरधारणे सम्प्रजानकारी, अशिते पीते खादिते स्वादिते सम्प्रजानकारी, उच्चारप्रस्रावकर्मणि सम्प्रजानकारी, गते स्थिते निषण्णे सुप्ते जागृते भाषिते तूष्णीम्भावे सम्प्रजानकारी’ इति, एवंहि वः, भिक्षवः, शिक्षितव्यम्।
English Translation
“‘We will be possessed of mindfulness and clear comprehension. We will act clearly aware when going forward and returning; act clearly aware when looking ahead and looking away; act clearly aware when flexing and extending our limbs; act clearly aware when wearing our robes and carrying our outer robe and bowl; act clearly aware when eating, drinking, consuming food, and tasting; act clearly aware when defecating and urinating; act clearly aware when walking, standing, sitting, falling asleep, waking up, speaking, and keeping silent.’ Thus, bhikkhus, should you train yourselves.”
IX. Overcoming the Five Hindrances
Pali
एवमेव खो, भिक्खवे, भिक्खु यथा इणं यथा रोगं यथा बन्धनागारं यथा दासब्यं यथा कन्तारद्धानमग्गं, इमे पञ्च नीवरणे अप्पहीने अत्तनि समनुपस्सति।सेय्यथापि, भिक्खवे, आणण्यं यथा आरोग्यं यथा बन्धनामोक्खं यथा भुजिस्सं यथा खेमन्तभूमिं; एवमेव भिक्खु इमे पञ्च नीवरणे पहीने अत्तनि समनुपस्सति।
Sanskrit (Chaya)
एवमेव खलु, भिक्षवः, भिक्षुः यथा ऋणं यथा रोगं यथा बन्धनागारं (कारागारं) यथा दास्यं यथा कान्तारध्वन-मार्गम्, इमान् पञ्च नीवरणान् अपहीणान् आत्मनि समनुपश्यति। तद्यथापि (श्रेयथापि), भिक्षवः, आनृण्यं यथा आरोग्यं यथा बन्धनमोक्षं यथा भोजिष्यं (स्वाधीनतां) यथा क्षेमान्तभूमिम्; एवमेव भिक्षुः इमान् पञ्च नीवरणान् प्रहीणान् आत्मनि समनुपश्यति।
English Translation
“Just so, bhikkhus, a bhikkhu sees these five hindrances unabandoned in himself as a debt, a disease, a prison, slavery, and a journey through a wilderness. But just as someone would see debtlessness, health, freedom from prison, liberty, and a place of safety; so too, a bhikkhu sees these five hindrances abandoned in himself.”
X. The Three Knowledges (Te-vijja)
Pali
सो इमे पञ्च नीवरणे पहाय चेतसो उपक्किलेसे पञ्ञाय दुब्बलीकरणे, सो एवं समाहिते चित्ते परिसुद्धे परियोदाते अनङ्गणे विगतूपक्किलेसे मुदुभूते कम्मनिये ठिते आनेञ्जप्पत्ते पुब्बेनिवासानुस्सतिञाणाय चित्तं अभिनिन्नामेति।सो अनेकविहितं पुब्बेनिवासं अनुस्सरति, सेय्यथिदं—एकम्पि जातिं, द्वेपि जातियो …पे… इति साकारं सौद्देसं अनेकविहितं पुब्बेनिवासं अनुस्सरति। सो एवं समाहिते चित्ते परिसुद्धे परियोदाते अनङ्गणे विगतूपक्किलेसे मुदुभूते कम्मनिये ठिते आनेञ्जप्पत्ते आसवानं खयञाणाय चित्तं अभिनिन्नामेति।सो ‘इदं दुक्खन्’ति यथाभूतं पजानाति, ‘अयं दुक्खसमुदयो’ति यथाभूतं पजानाति, ‘अयं दुक्खनिरोधो’ति यथाभूतं पजानाति, ‘अयं दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’ति यथाभूतं पजानाति।‘इमे आसवा’ति यथाभूतं पजानाति, ‘अयं आसवसमुदयो’ति यथाभूतं पजानाति, ‘अयं आसवनिरोधो’ति यथाभूतं पजानाति, ‘अयं आसवनिरोधगामिनी पटिपदा’ति यथाभूतं पजानाति।तस्स एवं जानतो एवं पस्सतो कामासवापि चित्तं विमुच्चति, भवासवापि चित्तं विमुच्चति, अविज्जासवापि चित्तं विमुच्चति।विमुत्तस्मिं विमुत्तमिति ञाणं होति:‘खीणा जाति, वुसितं ब्रह्मचरियं, कतं करणीयं, नापरं इत्थत्ताया’ति पजानाति।
Sanskrit (Chaya)
स इमान् पञ्च नीवरणान् प्रहाय चेतसः उपक्लेशकान् प्रज्ञया दुर्बलीकरणान्, स एवं समाहिते चित्ते परिशुद्धे पर्यावदाते अनङ्गणे विगतोपक्लेशमुदुभूते कर्मण्ये स्थिते आनेञ्जप्राप्ते पूर्वनिवासानुस्मृतिज्ञानाय चित्तं अभिनिन्नामयति। सः अनेकविहितं पूर्वनिवासं अनुस्मरति, तद्यथा—एकामपि जातिं, द्वे अपि जाती …पे… इति साकारं सोद्देशं अनेकविहितं पूर्वनिवासं अनुस्मरति। स एवं समाहिते चित्ते परिशुद्धे पर्यावदाते अनङ्गणे विगतोपक्लेशमुदुभूते कर्मण्ये स्थिते आनेञ्जप्राप्ते आस्रवाणां क्षयज्ञानाय चित्तं अभिनिन्नामयति। सः ‘इदं दुःखम्’ इति यथाभूतं प्रजानाति, ‘अयं दुःखसमुदयः’ इति यथाभूतं प्रजानाति, ‘अयं दुःखनिरोधः’ इति यथाभूतं प्रजानाति, ‘अयं दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपत्’ इति यथाभूतं प्रजानाति। ‘इमे आस्रवाः’ इति यथाभूतं प्रजानाति, ‘अयं आस्रवसमुदयः’ इति यथाभूतं प्रजानाति, ‘अयं आस्रवनिरोधः’ इति यथाभूतं प्रजानाति, ‘अयं आस्रवनिरोधगामिनी प्रतिपत्’ इति यथाभूतं प्रजानाति। तस्य एवं जानतः एवं पश्यतः कामास्रवादपि चित्तं विमुच्यते, भवास्रवादपि चित्तं विमुच्यते, अविद्यास्रवादपि चित्तं विमुच्यते। विमुक्ते विमुक्तमिति ज्ञानं भवति: ‘क्षीणा जातिः, उषितं ब्रह्मचर्यं, कृतं करणीयं, नापरं इत्थत्त्वाय’ इति प्रजानाति।
English Translation
Having abandoned these five hindrances, defilements of the mind that weaken wisdom, When his mind was thus concentrated, purified, bright… he directed it to the knowledge of recollecting past lives… When his mind was thus concentrated… he directed it to the knowledge of the destruction of the taints. He understood as it really is: ‘This is suffering’… ‘This is the origin of suffering’… ‘This is the cessation of suffering’… ‘This is the way leading to the cessation of suffering.’ He understood as it really is: ‘These are the taints’… ‘This is the origin of the taints’… ‘This is the cessation of the taints’… ‘This is the way leading to the cessation of the taints.’ When he knew and saw thus, his mind was liberated from the taint of sensual desire, from the taint of existence, and from the taint of ignorance. When it was liberated, there came the knowledge: ‘It is liberated.’ He understood: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more coming to any state of being.‘”
XI. True Recluse, Brahmin, and Arhat
Pali
अयं वुच्चति, भिक्खवे, भिक्खु ‘समणो’ इतिपि ‘ब्राह्मणो’इतिपि ‘न्हातको’इतिपि ‘वेदगू’इतिपि ‘सोत्तियो’इतिपि ‘अरियो’इतिपि ‘अरहं’इतिपि। कथञ्च, भिक्खवे, भिक्खु समणो होति?समितास्स होन्ति पापका अकुसला धम्मा, सङ्किलेसिका, पोनोब्भविका, सदरा, दुक्खविपाका, आयतिं, जातिजरामरणिया।एवं खो, भिक्खवे, भिक्खु समणो होति। कथञ्च, भिक्खवे, भिक्खु ब्राह्मणो होति?बाहितास्स होन्ति पापका अकुसला धम्मा, सङ्किलेसिका, पोनोब्भविका, सदरा, दुक्खविपाका, आयतिं, जातिजरामरणिया।एवं खो, भिक्खवे, भिक्खु ब्राह्मणो होति। कथञ्च, भिक्खवे, भिक्खु न्हातको होति? न्हातास्स होन्ति पापका अकुसला धम्मा, सङ्किलेसिका, पोनोब्भविका, सदरा, दुक्खविपाका, आयतिं, जातिजरामरणिया।एवं खो, भिक्खवे, भिक्खु न्हातको होति। कथञ्च, भिक्खवे, भिक्खु वेदगू होति?विदितास्स होन्ति पापका अकुसला धम्मा, सङ्किलेसिका, पोनोब्भविका, सदरा, दुक्खविपाका, आयतिं, जातिजरामरणिया।एवं खो, भिक्खवे, भिक्खु वेदगू होति। कथञ्च, भिक्खवे, भिक्खु सोत्तियो होति?निस्सुतास्स होन्ति पापका अकुसला धम्मा, सङ्किलेसिका, पोनोब्भविका, सदरा, दुक्खविपाका, आयतिं, जातिजरामरणिया।एवं खो, भिक्खवे, भिक्खु सोत्तियो होति। कथञ्च, भिक्खवे, भिक्खु अरियो होति?आरकास्स होन्ति पापका अकुसला धम्मा, सङ्किलेसिका, पोनोब्भविका, सदरा, दुक्खविपाका, आयतिं, जातिजरामरणिया।एवं खो, भिक्खवे, भिक्खु अरियो होति। कथञ्च, भिक्खवे, भिक्खु अरहं होति?आरकास्स होन्ति पापका अकुसला धम्मा, सङ्किलेसिका, पोनोब्भविका, सदरा, दुक्खविपाका, आयतिं, जातिजरामरणिया।एवं खो, भिक्खवे, भिक्खु अरहं होती”ति।
Sanskrit (Chaya)
अयं उच्यते, भिक्षवः, भिक्षुः ‘श्रमणः’ इत्यपि ‘ब्राह्मणः’ इत्यपि ‘स्नातकः’ इत्यपि ‘वेदज्ञः’ इत्यपि ‘श्रोत्रियः’ इत्यपि ‘आर्यः’ इत्यपि ‘अर्हन्’ इत्यपीति। कथं च, भिक्षवः, भिक्षुः श्रमणो भवति? शमिता अस्य भवन्ति पापका अकुशला धर्माः, साङ्क्लेशिकाः, पौनर्भविकाः, सदराः, दुःखविपाकाः, आयत्यां, जातिजरामरणीयाः। एवं खलु, भिक्षवः, भिक्षुः श्रमणो भवति। कथं च, भिक्षवः, भिक्षुः ब्राह्मणो भवति? बाहिता अस्य भवन्ति पापका अकुशला धर्माः… एवं खलु, भिक्षवः, भिक्षुः ब्राह्मणो भवति। कथं च, भिक्षवः, भिक्षुः स्नातकः भवति? स्नाता अस्य भवन्ति पापका अकुशला धर्माः… एवं खलु, भिक्षवः, भिक्षुः स्नातकः भवति। कथं च, भिक्षवः, भिक्षुः वेदज्ञो भवति? विदिता अस्य भवन्ति पापका अकुशला धर्माः… एवं खलु, भिक्षवः, भिक्षुः वेदज्ञो भवति। कथं च, भिक्षवः, भिक्षुः श्रोत्रियो भवति? निःसृता अस्य भवन्ति पापका अकुशला धर्माः… एवं खलु, भिक्षवः, भिक्षुः श्रोत्रियो भवति। कथं च, भिक्षवः, भिक्षुः आर्यो भवति? आरका अस्य भवन्ति पापका अकुशला धर्माः… एवं खलु, भिक्षवः, भिक्षुः आर्यो भवति। कथं च, भिक्षवः, भिक्षुः अर्हन् भवति? आरका अस्य भवन्ति पापका अकुशला धर्माः, साङ्क्लेशिकाः, पौनर्भविकाः, सदराः, दुःखविपाकाः, आयत्यां, जातिजरामरणीयाः। एवं खलु, भिक्षवः, भिक्षुः अर्हन् भवतीति।”
English Translation
“This bhikkhu, bhikkhus, is called a ‘recluse,’ a ‘brahmin,’ a ‘graduate,’ a ‘knower,’ a ‘scholar,’ a ‘noble one,’ and an ‘arahant.’ And how is a bhikkhu a recluse? He has stilled (samita) evil unwholesome states… And how is a bhikkhu a brahmin? He has barred (bāhita) evil unwholesome states… And how is a bhikkhu a graduate (nhātaka)? He has washed away (nhāta) evil unwholesome states… And how is a bhikkhu a knower (vedagū)? He has known (vidita) evil unwholesome states… And how is a bhikkhu a scholar (sottiya)? He has let flow away (nissuta) evil unwholesome states… And how is a bhikkhu a noble one (ariya)? He is far (āraka) from evil unwholesome states… And how is a bhikkhu an arahant? He is far (āraka) from evil unwholesome states, which are defiling, leading to renewed being, troublesome, ripening in suffering, and leading to future birth, aging, and death. That is how a bhikkhu is an arahant.”