AN 2.19: Abandoning the Unwholesome and Developing the Wholesome

This sutta is a powerful and pragmatic declaration by the Buddha regarding human potential. It categorically states that it is entirely possible to abandon unwholesome qualities and to develop wholesome ones, and that doing so leads to happiness rather than suffering.

1. Abandoning the Unwholesome (अकुसलं पजहान - akusalaṃ pajahāna)

The Buddha first addresses the unwholesome, emphasizing that it is within our capacity to let it go.

Pali

“अकुसलं, भिक्खवे, पजहथ। सक्का, भिक्खवे, अकुसलं पजहितुं। नो चेदं, भिक्खवे, सक्का अभविस्स अकुसलं पजहितुं, नाहं एवं वदेय्यं: ‘अकुसलं, भिक्खवे, पजहथा’ति। यस्मा च खो, भिक्खवे, सक्का अकुसलं पजहितुं तस्माहं एवं वदामि: ‘अकुसलं, भिक्खवे, पजहथा’ति। अकुसलञ्च हिदं, भिक्खवे, पहीनं अहिताय दुक्खाय संवत्तेय्य नाहं एवं वदेय्यं: ‘अकुसलं, भिक्खवे, पजहथा’ति। यस्मा च खो, भिक्खवे, अकुसलं पहीनं हिताय सुखाय संवत्तति तस्माहं एवं वदामि: ‘अकुसलं, भिक्खवे, पजहथा’”ति।”

Sanskrit Chaya

“अकुशलं भिक्षवः प्रजहीत। शक्यं भिक्षवोऽकुशलं प्रहातुम्। नो चेदिदं भिक्षवः शक्यमभविष्यदकुशलं प्रहातुं नाहमेवं वक्ष्यामि: ‘अकुशलं भिक्षवः प्रजहीते’ति। यस्माच्च खलु भिक्षवः शक्यमकुशलं प्रहातुं तस्मादहमेवं वदामि: ‘अकुशलं भिक्षवः प्रजहीते’ति। अकुशलं चेदिदं भिक्षवः प्रहीणमहिताय दुःखाय संवर्तेत नाहमेवं वक्ष्यामि: ‘अकुशलं भिक्षवः प्रजहीते’ति। यस्माच्च खलु भिक्षवोऽकुशलं प्रहीणं हिताय सुखाय संवर्तते तस्मादहमेवं वदामि: ‘अकुशलं भिक्षवः प्रजहीते’ति।”

“Abandon the unwholesome, monks! It is possible, monks, to abandon the unwholesome. If it were not possible to abandon the unwholesome, I would not say: ‘Abandon the unwholesome.’ But because it is possible to abandon the unwholesome, therefore I say: ‘Abandon the unwholesome.’ If this abandoning of the unwholesome were to lead to harm and suffering, I would not say: ‘Abandon the unwholesome.’ But because the abandoning of the unwholesome leads to welfare and happiness, therefore I say: ‘Abandon the unwholesome.’”

2. Developing the Wholesome (कुसलं भावन - kusalaṃ bhāvana)

The Buddha then mirrors this logic for the development of the wholesome.

Pali

“कुसलं, भिक्खवे, भावेथ। सक्का, भिक्खवे, कुसलं भावेतुं। नो चेदं, भिक्खवे, सक्का अभविस्स कुसलं भावेतुं, नाहं एवं वदेय्यं: ‘कुसलं, भिक्खवे, भावेथा’ति। यस्मा च खो, भिक्खवे, सक्का कुसलं भावेतुं तस्माहं एवं वदामि: ‘कुसलं, भिक्खवे, भावेथा’ति। कुसलञ्च हिदं, भिक्खवे, भावितं अहिताय दुक्खाय संवत्तेय्य, नाहं एवं वदेय्यं: ‘कुसलं, भिक्खवे, भावेथा’ति। यस्मा च खो, भिक्खवे, कुसलं भावितं हिताय सुखाय संवत्तति तस्माहं एवं वदामि: ‘कुसलं, भिक्खवे, भावेथा’”ति।”

Sanskrit Chaya

“कुशलं भिक्षवो भावयत। शक्यं भिक्षवः कुशलं भावयितुम्। नो चेदिदं भिक्षवः शक्यमभविष्यत् कुशलं भावयितुं नाहमेवं वक्ष्यामि: ‘कुशलं भिक्षवो भावयते’ति। यस्माच्च खलु भिक्षवः शक्यं कुशलं भावयितुं तस्मादहमेवं वदामि: ‘कुशलं भिक्षवो भावयते’ति। कुशलं चेदिदं भिक्षवो भावितमहिताय दुःखाय संवर्तेत नाहमेवं वक्ष्यामि: ‘कुशलं भिक्षवो भावयते’ति। यस्माच्च खलु भिक्षवः कुशलं भावितं हिताय सुखाय संवर्तते तस्मादहमेवं वदामि: ‘कुशलं भिक्षवो भावयते’ति।”

“Develop the wholesome, monks! It is possible, monks, to develop the wholesome. If it were not possible to develop the wholesome, I would not say: ‘Develop the wholesome.’ But because it is possible to develop the wholesome, therefore I say: ‘Develop the wholesome.’ If this development of the wholesome were to lead to harm and suffering, I would not say: ‘Develop the wholesome.’ But because the development of the wholesome leads to welfare and happiness, therefore I say: ‘Develop the wholesome.’”

Summary of the Two Arguments

The Buddha’s reasoning for practice rests on two crucial pillars of human potential:

1. Capability (सक्का / शक्यम् - sakkā / śakyam): We actually have the agency to change our minds.
2. Benefit (हिताय सुखाय / हिताय सुखाय - hitāya sukhāya / hitāya sukhāya): The effort of making this change directly yields welfare and happiness.