Muni's PlayThis section focuses entirely on the state of the mind (चित्त - citta), contrasting an undeveloped mind with a developed one, and the results they bring. Similar to the previous chapter, it uses recurring formulas.
The Two Phrase Types
1. The Undeveloped Mind (अभावितं चित्तं - abhāvitaṃ cittaṃ)
Pali
“नाहं, भिक्खवे, अञ्ञं एकधम्मम्पि समनुपस्सामि यं एवं [Negative State / Result] यथयिदं, भिक्खवे, चित्तं। चित्तं, भिक्खवे, [Negative State / Result]”ति।”
Sanskrit Chaya
“नाहं भिक्षवोऽन्यमेकमपि धर्मं समनुपश्यामि यदेवं [Negative State / Result] यथेदं भिक्षवश्चित्तम्। चित्तं भिक्षवो [Negative State / Result] इति।”
“I do not see even one other thing that is so [Negative State / Result] as the mind. The mind, monks, is [Negative State / Result].”
2. The Developed Mind (भावितं चित्तं - bhāvitaṃ cittaṃ)
Pali
“नाहं, भिक्खवे, अञ्ञं एकधम्मम्पि समनुपस्सामि यं एवं [Positive State / Result] यथयिदं, भिक्खवे, चित्तं। चित्तं, भिक्खवे, [Positive State / Result]”ति।”
Sanskrit Chaya
“नाहं भिक्षवोऽन्यमेकमपि धर्मं समनुपश्यामि यदेवं [Positive State / Result] यथेदं भिक्षवश्चित्तम्। चित्तं भिक्षवो [Positive State / Result] इति।”
“I do not see even one other thing that is so [Positive State / Result] as the mind. The mind, monks, is [Positive State / Result].”
The States and Results of the Mind
Here are the variables that fill in the formulas above. Note that all of these apply to the mind (चित्त - citta).
| Sutta | Condition | Resulting State / Consequence |
|---|---|---|
| AN 1.21 | Undeveloped Pali: अभावित (abhāvita) Skt: अभावित (abhāvita) | Unwieldy Pali: अकम्मनिय (akammaniya) Skt: अकर्मण्य (akarmaṇya) |
| AN 1.22 | Developed Pali: भावित (bhāvita) Skt: भावित (bhāvita) | Wieldy (Malleable/Workable) Pali: कम्मनिय (kammaniya) Skt: कर्मण्य (karmaṇya) |
| AN 1.23 | Undeveloped Pali: अभावित (abhāvita) Skt: अभावित (abhāvita) | Leads to great harm Pali: महतो अनत्थाय संवत्तति (mahato anatthāya saṃvattati) Skt: महतोऽनर्थाय संवर्तते (mahato’narthāya saṃvartate) |
| AN 1.24 | Developed Pali: भावित (bhāvita) Skt: भावित (bhāvita) | Leads to great benefit Pali: महतो अत्थाय संवत्तति (mahato atthāya saṃvattati) Skt: महतोऽर्थाय संवर्तते (mahato’rthāya saṃvartate) |
| AN 1.25 | Undeveloped and unmanifested Pali: अभावितं अपातुभूतं (abhāvitaṃ apātubhūtaṃ) Skt: अभावितम् अप्रादुर्भूतम् (abhāvitam aprādurbhūtam) | Leads to great harm Pali: महतो अनत्थाय संवत्तति (mahato anatthāya saṃvattati) Skt: महतोऽनर्थाय संवर्तते (mahato’narthāya saṃvartate) |
| AN 1.26 | Developed and manifested Pali: भावितं पातुभूतं (bhāvitaṃ pātubhūtaṃ) Skt: भावितम् प्रादुर्भूतम् (bhāvitam prādurbhūtam) | Leads to great benefit Pali: महतो अत्थाय संवत्तति (mahato atthāya saṃvattati) Skt: महतोऽर्थाय संवर्तते (mahato’rthāya saṃvartate) |
| AN 1.27 | Undeveloped and uncultivated Pali: अभावितं अबहुलीकतं (abhāvitaṃ abahulīkataṃ) Skt: अभावितम् अबहुलीकृतम् (abhāvitam abahulīkṛtam) | Leads to great harm Pali: महतो अनत्थाय संवत्तति (mahato anatthāya saṃvattati) Skt: महतोऽनर्थाय संवर्तते (mahato’narthāya saṃvartate) |
| AN 1.28 | Developed and cultivated Pali: भावितं बहुलीकतं (bhāvitaṃ bahulīkataṃ) Skt: भावितम् बहुलीकृतम् (bhāvitam bahulīkṛtam) | Leads to great benefit Pali: महतो अत्थाय संवत्तति (mahato atthāya saṃvattati) Skt: महतोऽर्थाय संवर्तते (mahato’rthāya saṃvartate) |
| AN 1.29 | Undeveloped and uncultivated Pali: अभावितं अबहुलीकतं (abhāvitaṃ abahulīkataṃ) Skt: अभावितम् अबहुलीकृतम् (abhāvitam abahulīkṛtam) | Brings suffering Pali: दुक्खाधिवहं होति (dukkhādhivahaṃ hoti) Skt: दुःखाधिवहं भवति (duḥkhādhivahaṃ bhavati) |
| AN 1.30 | Developed and cultivated Pali: भावितं बहुलीकतं (bhāvitaṃ bahulīkataṃ) Skt: भावितम् बहुलीकृतम् (bhāvitam bahulīkṛtam) | Brings happiness Pali: सुखाधिवहं होति (sukhādhivahaṃ hoti) Skt: सुखाधिवहं भवति (sukhādhivahaṃ bhavati) |