Muni's PlayThis section covers the arising and abandoning of the five hindrances (nīvaraṇa). Instead of repeating the full text, the structure uses two basic phrasing formulas for the arising and abandoning of each hindrance.
The Two Phrase Types
1. Arising / Increasing Formula (अयोनिसो मनसिकारो - Improper Attention)
Pali
“नाहं, भिक्खवे, अञ्ञं एकधम्मम्पि समनुपस्सामि येन अनुप्पन्नो वा [Hindrance] उप्पज्जति उप्पन्नो वा [Hindrance] भिय्योभावाय वेपुल्लाय संवत्तति यथयिदं, भिक्खवे, [Cause]। [Cause], भिक्खवे, अयोनिसो मनसि करोतो अनुप्पन्नो चेव [Hindrance] उप्पज्जति उप्पन्नो च [Hindrance] भिय्योभावाय वेपुल्लाय संवत्तती”ति।”
Sanskrit Chaya
“नाहं भिक्षवोऽन्यमेकमपि धर्मं समनुपश्यामि येनानुत्पन्नो वा [Hindrance] उत्पद्यते उत्पन्नो वा [Hindrance] भूयोभावाय वैपुल्याय संवर्तते यथेदं भिक्षवः [Cause]। [Cause] भिक्षवोऽयोनिषो मनसिकुर्वाणस्यानुत्पन्नश्चैव [Hindrance] उत्पद्यते उत्पन्नश्च [Hindrance] भूयोभावाय वैपुल्याय संवर्तत इति।”
“I do not see even one other thing that causes unarisen [Hindrance] to arise and arisen [Hindrance] to increase and expand so much as [Cause]. When one attends improperly to [Cause], unarisen [Hindrance] arises and arisen [Hindrance] increases and expands.”
2. Non-arising / Abandoning Formula (योनिसो मनसिकारो - Proper Attention)
Pali
“नाहं, भिक्खवे, अञ्ञं एकधम्मम्पि समनुपस्सामि येन अनुप्पन्नो वा [Hindrance] नुप्पज्जति उप्पन्नो वा [Hindrance] पहीयति यथयिदं, भिक्खवे, [Cure]। [Cure], भिक्खवे, योनिसो मनसि करोतो अनुप्पन्नो चेव [Hindrance] नुप्पज्जति उप्पन्नो च [Hindrance] पहीयती”ति।”
Sanskrit Chaya
“नाहं भिक्षवोऽन्यमेकमपि धर्मं समनुपश्यामि येनानुत्पन्नो वा [Hindrance] नोत्पद्यते उत्पन्नो वा [Hindrance] प्रहीयते यथेदं भिक्षवः [Cure]। [Cure] भिक्षवो योनिषो मनसिकुर्वाणस्यानुत्पन्नश्चैव [Hindrance] नोत्पद्यते उत्पन्नश्च [Hindrance] प्रहीयत इति।”
“I do not see even one other thing that causes unarisen [Hindrance] not to arise and arisen [Hindrance] to be abandoned so much as [Cure]. When one attends properly to [Cure], unarisen [Hindrance] does not arise and arisen [Hindrance] is abandoned.”
The Five Hindrances (पञ्च नीवरणा)
Here are the variables that fill in the formulas above:
| Sutta | Hindrance (नीवरण) | Arising Cause (अयोनिसो मनसिकारो) | Abandoning Cure (योनिसो मनसिकारो) |
|---|---|---|---|
| AN 1.11 / 1.16 | Sensual Desire Pali: कामच्छन्द (kāmacchanda) Skt: कामच्छन्द (kāmacchanda) | The sign of the beautiful Pali: सुभनिमित्त (subhanimitta) Skt: शुभनिमित्त (śubhanimitta) | The sign of the unattractive Pali: असुभनिमित्त (asubhanimitta) Skt: अशुभनिमित्त (aśubhanimitta) |
| AN 1.12 / 1.17 | Ill Will Pali: ब्यापाद (byāpāda) Skt: व्यापाद (vyāpāda) | The sign of repulsion/irritation Pali: पटिघनिमित्त (paṭighanimitta) Skt: प्रतिघनिमित्त (pratighanimitta) | The heart’s release by love Pali: मेत्ता चेतोविमुत्ति (mettā cetovimutti) Skt: मैत्री चेतोविमुक्तिः (maitrī cetovimuktiḥ) |
| AN 1.13 / 1.18 | Sloth and Torpor Pali: थिनमिद्ध (thinamiddha) Skt: स्त्यानमिद्ध (styānamiddha) | Discontent, lethargy, yawning, post-meal drowsiness, sluggish mind Pali: अरति तन्दी विजम्भिता भत्तसम्मदो चेतसो च लीनत्तं (arati tandī vijambhitā bhattasammado cetaso ca līnattaṃ) Skt: अरतिः तन्द्री विजृम्भिका भक्तसम्मदो चेतसश्च लीनत्वम् (aratiḥ tandrī vijṛmbhikā bhaktasammado cetasaśca līnatvam) | The element of initiative, launch, and persistence Pali: आरम्भधातु निक्कमधातु परक्कमधातु (ārambhadhātu nikkamadhātu parakkamadhātu) Skt: आरम्भधातुः निष्क्रमधातुः पराक्रमधातुः (ārambhadhātuḥ niṣkramadhātuḥ parākramadhātuḥ) |
| AN 1.14 / 1.19 | Restlessness and Remorse Pali: उद्धच्चकुक्कुच्च (uddhaccakukkucca) Skt: औद्धत्यकौकृत्य (auddhatyakaukṛtya) | Unsettled mind Pali: चेतसो अवूपसमो (cetaso avūpasamo) Skt: चेतसोऽव्युपशमः (cetaso’vyupaśamaḥ) | Settled mind Pali: चेतसो वूपसमो (cetaso vūpasamo) Skt: चेतसो व्युपशमः (cetaso vyupaśamaḥ) |
| AN 1.15 / 1.20 | Doubt Pali: विचिकिच्छा (vicikicchā) Skt: विचिकित्सा (vicikitsā) | Improper attention Pali: अयोनिसोमनसिकारो (ayonisomanasikāro) Skt: अयोनिषोमनसिकारः (ayoniṣomanasikāraḥ) | Proper attention Pali: योनिसोमनसिकारो (yonisomanasikāro) Skt: योनिषोमनसिकारः (yoniṣomanasikāraḥ) |